L-UE qed tiffaċċja xenarju li qed jevolvi ta’ theddid għas-saħħa, fejn mard infettiv emerġenti u avvenimenti estremi tat-temp jistgħu jegħlbu s-sistemi tas-saħħa nazzjonali, u dan jirriżulta f’telf soċjali u ekonomiku sinifikanti.
Il-preparatezza hija kruċjali:
- għall-UE u l-Istati Membri biex jantiċipaw ir-riskji
- għad-detezzjoni bikrija tat-theddid emerġenti
- biex wieħed ikun lest li jirrispondi b’mod effettiv qabel ma teskala kriżi.
Il-Kummissjoni Ewropea rrevediet il-qafas tal-UE għas-sigurtà tas-saħħa f’Novembru 2020, bħala parti mill-isforzi tagħha biex tibni Unjoni Ewropea tas-Saħħa b’saħħitha.
Ir-Regolament (UE) 2022/2371 dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa stabbilixxa bażi legali msaħħa biex tissaħħaħ il-kapaċità tal-UE fil-prevenzjoni, il-preparatezza, is-sorveljanza, il-valutazzjoni tar-riskju, it-twissija bikrija u r-rispons.
L-Istrateġija tal-UE għal Unjoni tal-Preparatezza adottata reċentement għandha l-għan li ssaħħaħ il-preparatezza u l-prontezza ċivili u militari tal-UE għal kriżijiet futuri, inkluża s-saħħa pubblika.
Il-pjan tal-Unjoni ta’ prevenzjoni, preparatezza, u rispons għall-kriżijiet tas-saħħa
Il-Kummissjoni Ewropea stabbiliet il-pjan tal-Unjoni ta’ prevenzjoni, preparatezza, u rispons għall-kriżijiet tas-saħħa, li għandu l-għan li jipproteġi s-saħħa u l-benesseri tan-nies fl-UE/fiż-ŻEE. Il-pjan tal-Unjoni:
- jippromwovi rispons effettiv u kkoordinat għat-theddid transfruntier għas-saħħa fil-livell tal-UE
- jipprovdi sett ta’ għodod operazzjonali għall-maniġers tal-kriżijiet fl-Istati Membri tal-UE u fil-pajjiżi taż-ŻEE, fil-Kummissjoni, fl-aġenziji u fil-korpi tal-UE
- jispjega l-arranġamenti konġunti għall-governanza, il-kapaċitajiet u r-riżorsi fl-UE
- jenfasizza l-kollaborazzjoni transsettorjali u l-kollaborazzjoni transfruntiera fil-livell reġjonali
- huwa azzjoni ewlenija li timplimenta l-Istrateġija tal-UE għal Unjoni tal-Preparatezza fis-settur tas-saħħa, abbażi tal-Artikolu 5 tar-Regolament (UE) 2022/2371.
Huwa strutturat madwar l-erba’ fażijiet taċ-ċiklu tal-ġestjoni tal-kriżijiet tas-saħħa (Illustrazzjoni 1).
Il-pjan tal-Unjoni għall-kriżijiet tas-saħħa huwa dokument ħaj, li jiġi rieżaminat regolarment biex jakkomoda bidliet fil-bażi legali, l-ambjent operazzjonali u t-tagħlimiet meħuda minn eżerċizzji jew rispons għal avvenimenti fil-ħajja reali.
Koordinazzjoni dwar l-ippjanar għall-prevenzjoni, il-preparatezza u r-rispons
L-ippjanar għall-prevenzjoni, il-preparatezza u r-rispons huwa essenzjali għal monitoraġġ effettiv, twissija bikrija u rispons għat-theddid transfruntier għas-saħħa. Ir-Regolament (UE) 2022/2371 stabbilixxa qafas ta’ ppjanar komprensiv u li jaġġorna kontinwament għall-Istati Membri u għall-UE (Illustrazzjoni 2).
Kull 3 snin, l-Istati Membri jirrapportaw lill-Kummissjoni dwar l-ippjanar tagħhom għall-prevenzjoni, il-preparatezza u r-rispons, bl-użu ta’ mudell ta’ rapportar kif stabbilit bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2023/1808, li jinkludi:
- implimentazzjoni tal-kapaċitajiet skont ir-Regolamenti Internazzjonali tas-Saħħa (IHR, International Health Regulations) tal-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa (WHO, World Health Organization)
- arranġamenti ta’ interoperabbiltà bejn is-settur tas-saħħa u setturi rilevanti oħrajn
- governanza, kapaċità u riżorsi
- pjanijiet nazzjonali ta’ rispons li jkopru r-rispons għall-epidemiji, ir-reżistenza għall-antimikrobiċi, l-infezzjonijiet assoċjati mal-kura tas-saħħa u theddid transfruntier serju ieħor għas-saħħa
- azzjonijiet meħudin biex jittejbu l-lakuni identifikati
- koordinazzjoni interreġjonali u intersettorjali transfruntiera.
Kif meħtieġ mill-Artikolu 7(2) tar-Regolament (UE) 2022/2371 dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa, il-Kummissjoni pproduċiet ħarsa ġenerali lejn ir-rakkomandazzjonijiet dwar il-preparatezza u r-rispons għal theddid transfruntier serju għas-saħħa, abbażi tar-rapportar dwar l-ippjanar għall-prevenzjoni, il-preparatezza u r-rispons li sar mill-Istati Membri tal-UE u mill-pajjiżi taż-ŻEE fl-2023.
B’mod parallel, iċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC, European Centre for Disease Prevention and Control) iwettaq valutazzjonijiet tal-Preparatezza għall-Emerġenzi tas-Saħħa Pubblika (PHEPA, Public Health Emergency Preparedness assessments) biex jivvaluta l-Istati Membri kull 3 snin f’konformità mar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2024/1232. L-ECDC jipprovdi rakkomandazzjonijiet għall-pajjiżi biex isaħħu l-kapaċitajiet tagħhom.
Il-Kumitat għas-Sigurtà tas-Saħħa (HSC, Health Security Committee) jikkoordina l-isforzi fl-ippjanar għall-prevenzjoni, il-preparatezza u r-rispons għat-theddid transfruntier għas-saħħa. L-Istati Membri u l-Kummissjoni jaħdmu fl-HSC biex jiżguraw li l-pjanijiet nazzjonali u l-pjan tal-Unjoni jaħdmu flimkien mingħajr xkiel.
Kultura ta’ eżerċizzji
L-UE ttejjeb il-preparatezza billi twettaq eżerċizzji regolari biex tittestja kemm il-pjanijiet tal-UE kif ukoll dawk nazzjonali.
Il-programm EU4Health jappoġġa t-taħriġ u l-eżerċizzji konġunti biex il-pajjiżi jkunu jistgħu jaqsmu l-esperjenzi, il-linji gwida u l-aħjar prattiki.
Dawn l-inizjattivi jrawmu l-kollaborazzjoni bejn l-awtoritajiet nazzjonali, l-istituzzjonijiet, u l-Kummissjoni, filwaqt li jiżguraw skambju effettiv ta’ informazzjoni u rispons matul kriżijiet li jevolvu malajr.
