Vandaag de dag speelt het leven van kinderen en adolescenten zich steeds meer af in digitale omgevingen. Online zijn biedt mogelijkheden om met anderen in contact te komen, te leren en samen te werken. Maar te veel onbedoelde schermtijd kan de geestelijke en lichamelijke gezondheid schaden. Kinderen in de hele EU brengen meer dan dubbel zoveel tijd door op schermen en sociale media als 15 jaar geleden. In een Eurobarometer van 2026 meldde 25 % van de adolescenten tussen 13 en 18 jaar dat hun dagelijkse schermtijd meer dan zes uur bedraagt. Dat is een uiterst belangrijke leeftijd voor de ontwikkeling van de hersenen en de persoonlijkheid. Uit de meest recente gegevens blijkt dat vroege toegang tot sociale media leidt tot meer schermtijd en die wordt in verband gebracht met meer symptomen op het gebied van geestelijke gezondheid. Zowel adolescenten als ouders dringen aan op een betere toepassing van de bestaande regels door platforms en op een betere toegang tot geestelijke gezondheidszorg.
Problematische ontwerpkeuzes kunnen gebruikers blootstellen aan risico’s voor hun welzijn en geestelijke gezondheid
Algoritmen van sociale media zijn ontworpen om te zorgen voor een maximale interactie van de gebruikers. Ontwerpfuncties zoals eindeloos scrollen, automatisch afspelen en pushmeldingen moedigen gebruikers aan om meer tijd op het platform door te brengen. Overmatig schermgebruik is in verband gebracht met verslavingsachtige symptomen, zoals moeilijkheden om het schermgebruik te beheersen, ontwenningsverschijnselen en een gebrek aan motivatie om andere activiteiten te ondernemen.
De geestelijke gezondheid van kinderen en jongeren beschermen tegen overmatig schermgebruik, verslavende algoritmen, schadelijke inhoud en gedrag is een gedeelde verantwoordelijkheid.
Van digitale platforms en overheden die ervoor zorgen dat digitale ruimten veilig zijn tot ouders en jongeren die geïnformeerde keuzes maken: we zitten allemaal in hetzelfde schuitje, #InThisTogether
Door jongeren in staat te stellen hun eigen keuzes te maken en gezonde grenzen te stellen, kunnen zij er zelf voor zorgen dat hun onlineactiviteiten gezond en aangenaam zijn. Uit studies blijkt dat de schadelijke effecten van overmatig schermgebruik kunnen worden verergerd door passief gebruik. Het effect van actieve betrokkenheid is niet zo schadelijk. Voor een evenwichtige aanpak is daarom bewustzijn nodig en zelfreflectie over de hoeveelheid schermtijd, over het soort inhoud dat wordt geconsumeerd en de ontwerpkeuzes van het platform.
Wat de EU doet
De EU beschermt kinderen in de digitale wereld en levert solide gegevens ter ondersteuning van het digitale beleid van de EU dat de gevolgen van digitale technologieën voor de gezondheid en het welzijn van mensen weerspiegelt.
De strategie voor een beter internet voor kinderen zorgt ervoor dat kinderen online worden beschermd, gerespecteerd en mondig worden gemaakt, en de verordening digitale diensten verplicht onlineplatforms ervoor te zorgen dat hun diensten veilig zijn voor het fysieke en mentale welzijn van kinderen. Het EU-actieplan tegen cyberpesten heeft tot doel kinderen, ouders, zorgverleners en opvoeders de instrumenten te geven die zij nodig hebben om deze groeiende epidemie te melden en te bestrijden.