Skip to main content
Λογότυπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Public Health

Ενημερωτικό δελτίο «Υγεία-ΕΕ» 229 - Σε πρώτο πλάνο

Η ιατρική κοινότητα καλείται να μιλήσει για τη σχέση ατμοσφαιρικής ρύπανσης και υγείας

Η Veronica Manfredi, διευθύντρια στη Διεύθυνση Ποιότητας Ζωής της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, παρουσιάζει τα μέτρα της ΕΕ για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των επιπτώσεών της στην υγεία, ένα ζήτημα που βρίσκεται στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος.

Πόσο μεγάλο πρόβλημα είναι η ατμοσφαιρική ρύπανση στην ΕΕ; Αποτελεί σημαντικό πρόβλημα αλλού;

Στην Ινδία, οι γιατροί εντοπίζουν εφήβους στο Νέο Δελχί με τους πνεύμονές τους μαύρους και κατεστραμμένους, σαν να ήταν ηλικιωμένοι 70 ετών, στη δεκαετία του 1980. Εμείς στην ΕΕ είμαστε τυχεροί καθώς έχουμε νομοθεσία που καθορίζει τα νόμιμα όρια ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Ωστόσο, περισσότερες από 130 πόλεις της ΕΕ δεν πληρούν όλα αυτά τα πρότυπα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στις ώρες κυκλοφοριακής συμφόρησης, η ατμοσφαιρική ρύπανση σε αστικές περιοχές μπορεί να φθάσει στα ίδια επίπεδα με αυτά που ισχύουν στο Νέο Δελχί.

Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΠΟΥ κάθε χρόνο σημειώνονται πάνω από 4,2 εκατομμύρια πρόωροι θάνατοι παγκοσμίως, λόγω της εξωτερικής ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος εκτιμά ότι στην Ευρώπη οι πρόωροι θάνατοι αυτού του είδους υπερβαίνουν τους 400.000 τον χρόνο - ιδίως λόγω σωματιδίων, διοξειδίου του αζώτου και όζοντος.

Τι έχει κάνει μέχρι σήμερα η ΕΕ για την αντιμετώπιση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης;

Διαθέτουμε νομοθεσία που καθορίζει κοινούς στόχους για την ποιότητα του αέρα, θέτει όρια εκπομπών σε εθνικό επίπεδο και καθορίζει πρότυπα για βασικές πηγές ρύπανσης. Παρέχουμε επίσης χρηματοδότηση για τη στήριξη μέτρων με αντικείμενο την ποιότητα του αέρα. Στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων, για παράδειγμα, έχουν διατεθεί για τον σκοπό αυτό 1,8 δισεκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 2014-2020. Στις χρηματοδοτήσεις αυτές προστίθενται και άλλες που μπορούν να αποδώσουν έμμεσα οφέλη όσον αφορά την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, όπως οι επενδύσεις 45 δισεκατομμυρίων ευρώ στην οικονομία χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.

Η χρηματοδότηση αποτελεί κίνητρο. Είναι το «καρότο», μεταφορικά, που προσφέρουμε. Παράλληλα όμως κρατάμε και το «μαστίγιο». Έχουμε θεσπίσει, και πολλές φορές εφαρμόζουμε στην πράξη, νομικές διαδικασίες για την επιβολή της ενωσιακής νομοθεσίας, ενώ οι διαδικασίες επί παραβάσει καταλήγουν συχνά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Μας απασχολούν επί του παρόντος 30 περίπου περιπτώσεις σε 20 κράτη μέλη όπου σημειώνεται σταθερά υπέρβαση των νόμιμων ορίων για τα αιωρούμενα σωματίδια, το διοξείδιο του αζώτου ή το διοξείδιο του θείου.

Είναι σημαντικό, ωστόσο, να τονίσουμε ότι οι νομικές διαδικασίες αποτελούν απλώς ένα μέσο για την επίτευξη της συμμόρφωσης - υπάρχουν και άλλα. Διευκολύνουμε επίσης την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών: για παράδειγμα, έχουμε δημιουργήσει ή συμμετέχουμε σε διάφορα σχετικά δίκτυα, διοργανώνουμε συζητήσεις για τον καθαρό αέρα, και πραγματοποιούμε διάλογο με τα κράτη μέλη για την επισκόπηση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Ποια περαιτέρω μέτρα θα μπορούσαν να ληφθούν;

Πρέπει να εξετάσουμε περαιτέρω τη μείωση των εκπομπών σε όλους τους οικονομικούς τομείς, όπως στη βιομηχανία, στις μεταφορές, στην οικιακή θέρμανση και στη γεωργία. Για την τελευταία, πρέπει να περιορίσουμε τη χρήση αμμωνίας και νιτρικών στα λιπάσματα - μειώνοντας έτσι τη ρύπανση τόσο του αέρα όσο και των υδάτων.

Είναι πλέον καιρός να τηρήσουμε τα πρότυπα της ΕΕ για την ποιότητα του αέρα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρέπει να βελτιώσουμε επίσης σημαντικά την ποιότητα του εξωτερικού ατμοσφαιρικού αέρα, και να πλησιάσουμε περισσότερο τα συνιστώμενα επίπεδα από τον ΠΟΥ.

Η κατάσταση φαίνεται δύσκολη. Υπάρχουν καλά νέα;

Ναι, υπάρχουν καλά νέα: έχουμε αποδείξεις ότι η πολιτική «Καθαρός αέρας» λειτουργεί! Χάρη στις κοινές προσπάθειες της ΕΕ και των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, η ατμοσφαιρική ρύπανση έχει μειωθεί στην ΕΕ τις τελευταίες δεκαετίες. Οι εκπομπές ατμοσφαιρικών ρύπων μειώθηκαν σημαντικά, ακόμη και σε περίοδο συνεχούς ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης. Προχωράμε σωστά, αλλά ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς. Στόχος μας είναι η μείωση των εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων στο μισό έως το 2030, με τις εθνικές δεσμεύσεις μείωσης που προβλέπονται στη νομοθεσία της ΕΕ, και, ως εκ τούτου, η μείωση των επιπτώσεών της στην υγεία στο μισό σε σύγκριση με το 2005.

Η επίτευξη του στόχου αυτού απαιτεί την ανάληψη επείγουσας δράσης τώρα. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εγκρίνουν φιλόδοξα σχέδια και να τα εφαρμόσουν στο σύνολό τους, ενώ παράλληλα η ιατρική κοινότητα θα πρέπει να παράσχει πλήρη υποστήριξη αναλαμβάνοντας σχετικές δεσμεύσεις.

Δραστηριότητες σε επίπεδο ΕΕ

Περιβάλλον

Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Περιβάλλον

Καθαρός αέρας

Ευρωπαϊκή Επιτροπή - Περιβάλλον

Πρόγραμμα LIFE

Εκτελεστικός Οργανισμός για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις

Ειδήσεις

Προϋπολογισμός της ΕΕ: Η Επιτροπή προτείνει την αύξηση της χρηματοδότησης με σκοπό τη στήριξη δράσεων για το περιβάλλον και το κλίμα

Με τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2021–2027, η Επιτροπή προτείνει να αυξηθεί κατά περίπου 60% η χρηματοδότηση του προγράμματος LIFE, του ενωσιακού προγράμματος για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα.

Πρόγραμμα LIFE: Τα κράτη μέλη πρόκειται να επωφεληθούν από επενδύσεις ύψους 250 εκατ. ευρώ στο περιβάλλον, τη φύση και τη δράση για το κλίμα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εγκρίνει επενδυτικό πακέτο ύψους 243 εκατ. ευρώ για έργα στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE, τα οποία στηρίζουν τη φύση, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής κατά τη μετάβαση της ΕΕ προς ένα πιο βιώσιμο μέλλον, με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

Ευχές για το Νέο Έτος - οι βασικοί φορείς χάραξης πολιτικής ερωτήθηκαν τι θέλουν από το πρόγραμμα LIFE

Με την έναρξη του νέου έτους, οι βασικοί φορείς χάραξης πολιτικής που στηρίζουν το πρόγραμμα LIFE της γενικής διεύθυνσης Περιβάλλοντος και έχουν συμβάλει στην ανάπτυξή του (συμπεριλαμβανομένης της διευθύντριας στη Διεύθυνση «Ποιότητα Ζωής», Veronica Manfredi) ερωτήθηκαν τι θα ήθελαν σε σχέση με το πρόγραμμα.

Ο καθορισμός φιλόδοξων ορίων εκπομπών για τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής θα οδηγούσε σε σημαντική μείωση της ρύπανσης στην ΕΕ

Σύμφωνα με μια νέα ανάλυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, ο καθορισμός αυστηρών αλλά ρεαλιστικών ορίων εκπομπών για τον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής θα μπορούσε να μειώσει τις εκπομπές βασικών ρύπων κατά 79-91% έως το 2030.

Ποια είναι η ποιότητα του αέρα που αναπνέετε;

Ο ευρωπαϊκός δείκτης ποιότητας του αέρα σάς δίνει τη δυνατότητα να βρείτε τη χώρα σας και να δείτε ποια ήταν η ποιότητα του αέρα από 6 έως 48 ώρες πριν.

Δείτε τα πρότυπα της ΕΕ για την ποιότητα του αέρα στο διαδίκτυο

Η ΕΕ έχει αναπτύξει ένα εκτεταμένο νομοθετικό πλαίσιο που θεσπίζει, με βάση την υγεία, πρότυπα και στόχους για ορισμένους ρύπους που περιέχονται στον αέρα, όπως περιγράφεται συνοπτικά εδώ.

Τι μέτρα έχει λάβει η ΕΕ για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να καταπολεμήσουν την ατμοσφαιρική ρύπανση;

Δείτε την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Μια Ευρώπη που προστατεύει τους πολίτες: Καθαρός αέρας για όλους», που περιγράφει διαθέσιμα μέτρα που βοηθούν τα κράτη μέλη να μειώσουν την ατμοσφαιρική ρύπανση.

Ποιες είναι οι νομοθετικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ατμοσφαιρική ρύπανση;

Η νομοθεσία της ΕΕ για την ποιότητα του αέρα, την ατμοσφαιρική ρύπανση, τα οδικά μηχανοκίνητα οχήματα και άλλα οχήματα διατίθεται στο διαδίκτυο. Στο κεφάλαιο «Ποιότητα του αέρα» θα βρείτε την οδηγία 2008/50/ΕΚ για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα και καθαρότερο αέρα για την Ευρώπη.

Δείτε στο YouTube το βίντεο σχετικά με το ευρωπαϊκό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έως το 2020

9 στα 10 άτομα παγκοσμίως αναπνέουν μολυσμένο αέρα, αλλά όλο και περισσότερες χώρες αναλαμβάνουν δράση

Τα επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης παραμένουν επικίνδυνα υψηλά σε πολλά μέρη του κόσμου. Σύμφωνα με νέα στοιχεία του ΠΟΥ, 9 στους 10 ανθρώπους αναπνέουν αέρα που περιέχει υψηλά επίπεδα ρύπων.

Πάνω από το 90% των παιδιών στον κόσμο αναπνέει καθημερινά τοξικό αέρα

Το 93% των παιδιών στον κόσμο, ηλικίας κάτω των 15 ετών (1,8 δισεκατομμύρια παιδιά) αναπνέει τέτοιου είδους μολυσμένο αέρα που εγκυμονεί κινδύνους για την υγεία και την ανάπτυξή του. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΠΟΥ, το 2016, 600.000 παιδιά έχασαν τη ζωή τους από οξείες λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος λόγω του μολυσμένου αέρα.

Το επόμενο φόρουμ της ΕΕ για τον καθαρό αέρα (Clean Air Forum) θα διεξαχθεί τον Νοέμβριο του 2019

Η Επιτροπή διοργανώνει στη Μπρατισλάβα, σε στενή συνεργασία με το Υπουργείο Περιβάλλοντος της Σλοβακικής Δημοκρατίας, ένα δεύτερο φόρουμ της ΕΕ για τον καθαρό αέρα. Το φόρουμ αυτό θα επικεντρωθεί στα εξής θέματα: ποιότητα του αέρα και ενέργεια· ποιότητα του αέρα και γεωργία· και, μηχανισμοί χρηματοδότησης για τον καθαρό αέρα.

Προσεχώς τον Ιούνιο στις Βρυξέλλες: Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Βιώσιμης Ενέργειας, Διάσκεψη για την Πολιτική και Βραβεία Βιώσιμης Ενέργειας

Οι προθεσμίες για τη διοργάνωση μιας συνόδου ή μιας δραστηριότητας δικτύωσης πρόκειται να ανακοινωθούν αυτόν και τον επόμενο μήνα. Δείτε τις κατευθυντήριες γραμμές και δηλώστε υποψηφιότητα για τα βραβεία μέχρι τις 11 Φεβρουαρίου!

Άλλοι ενδιαφέροντες σύνδεσμοι

Έκθεση σχετικά με την ποιότητα του αέρα στην Ευρώπη για το 2018

Urban Atlas PM2.5 (αστικός άτλας): ποιότητα του αέρα στις ευρωπαϊκές πόλεις

1η παγκόσμια διάσκεψη του ΠΟΥ για την ατμοσφαιρική ρύπανση και την υγεία - 30 Οκτωβρίου - 1 Νοεμβρίου 2018)

Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας - Ατμοσφαιρική ρύπανση

Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος - Ατμοσφαιρική ρύπανση