Vaccinatie speelt een cruciale rol bij de bescherming van mensen tegen infecties van de luchtwegen, zoals influenza, COVID-19, het respiratoir syncytiaal virus (RSV) of pneumokokkenziekte.
In de Europese Unie voorkomt de vaccinatie tegen griep alleen al jaarlijks naar schatting 37 000 sterfgevallen. Influenzavaccinatie doet het risico op ernstige ongewenste cardiovasculaire gebeurtenissen ook met 34 % dalen. Immunisatie vormt dus een belangrijke preventiestrategie.
Vaccinatie tegen luchtweginfecties wordt sterk aangeraden voor risicogroepen.
Die kunnen per lidstaat verschillen, maar omvatten vaak:
- personen van 65 jaar en ouder
- zwangere vrouwen
- mensen met een verzwakt immuunsysteem of een chronische aandoening, die eerder een ernstige vorm van de ziekte kunnen ontwikkelen
Het plan voor een veilig hart, dat in december 2025 door de Europese Commissie is bekendgemaakt, bevat een voorstel voor een aanbeveling van de Raad over vaccinatie tegen luchtweginfecties als preventieve maatregel tegen hart- en vaatziekten.
Seizoensvaccins
Aangezien het griepvirus en het COVID-19-virus elk jaar muteren, moeten vaccinaties elk jaar herhaald worden om effectief te blijven.
In de aanbeveling van de Raad over de vaccinatie tegen seizoensgriep van 2009 wordt er bij de EU-landen op aangedrongen jaarlijks 75 % van de risicogroepen tegen seizoensgriep te vaccineren.
Om te garanderen dat mensen kunnen beschikken over veilige, werkzame vaccins, werkt de Europese Commissie samen met verschillende groepen:
- Het Europees Geneesmiddelenbureau
- Het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC)
- De Wereldgezondheidsorganisatie
Vaccins tegen pandemieën
In het geval van een pandemie helpt de Commissie de EU-landen met de coördinatie van hun maatregelen, waaronder vaccinatie. Zo heeft zij in 2009 geholpen met het opstellen van nationale vaccinatiestrategieën tegen pandemische H1N1-influenza (ook wel de Mexicaanse griep of varkensgriep genoemd).
Om beter voorbereid te zijn op een mogelijke influenzapandemie, stelt de Commissie reserveringscontracten op voor pre-pandemische vaccins tegen influenza, zoals pandemische H5N1-vaccins (“vogelgriep”), om de aankoop van die vaccins door geïnteresseerde lidstaten te vergemakkelijken.
Het mechanisme voor gezamenlijke aanbestedingen is vastgelegd In de gezamenlijke aanbestedingsovereenkomst van de EU voor medische tegenmaatregelen. Die is ondertekend door 38 landen, waaronder alle EU- en EER-lidstaten. Het mechanisme stelt de deelnemende landen in staat gezamenlijk en op vrijwillige basis medische tegenmaatregelen aan te kopen.
