Διαχείριση κρίσεων

Οι λοιμώδεις νόσοι μπορούν να εξαπλωθούν γρήγορα εάν δεν ληφθούν εγκαίρως μέτρα. Σε περίπτωση διασυνοριακής επιδημικής έξαρσης, η αντίδραση πρέπει να είναι ταχεία, στοχευμένη και συντονισμένη. Ομοίως, οι χημικές απειλές ή οι περιβαλλοντικές καταστροφές (π.χ. ηφαιστειακές εκρήξεις) μπορούν γρήγορα να επεκταθούν έξω από τα σύνορα μιας χώρας ή να υπερβούν τις ικανότητες αντίδρασης της χώρας.

Ο ρόλος της ΕΕ όσον αφορά τη διαχείριση υγειονομικών κρίσεων είναι να διασφαλίζει τον συντονισμό της αντίδρασης. Η λήψη ειδικών μέτρων δημόσιας υγείας παραμένει στην αρμοδιότητα των εθνικών κυβερνήσεων, με συνεκτίμηση παραγόντων όπως η εθνική επιδημιολογική κατάσταση, η κοινωνική διάρθρωση και οι ικανότητες του εθνικού συστήματος υγείας.

Μέσω της Επιτροπής Υγειονομικής Ασφάλειας, η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με όλες τις χώρες της ΕΕ για να διασφαλίσει τη συνεκτική και συντονισμένη αντίδρασή τους. Η Επιτροπή μπορεί επίσης να κινητοποιήσει μέσα άμεσης στήριξης προς τα κράτη μέλη σε επίπεδο ΕΕ, όπως οι κοινές προμήθειες.

Η πανδημία COVID-19 αποτελεί μια σοβαρή υγειονομική κρίση που απαιτεί εκτεταμένη και συντονισμένη δράση σε επίπεδο ΕΕ. Άλλα παραδείγματα συντονισμού της δράσης της ΕΕ είναι η αντιμετώπιση της επιδημικής έξαρσης του χανταϊού το 2026 και της επιδημικής έξαρσης του ιού Έμπολα το 2026.

Αναγνώριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας σε επίπεδο ΕΕ

Σε περιπτώσεις σοβαρής διασυνοριακής απειλής για τη δημόσια υγεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση (όπως είναι οι καταστάσεις πανδημίας), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να αναγνωρίσει κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας σε επίπεδο Ένωσης.

Προτού προχωρήσει στην αναγνώριση αυτή, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τυχόν γνώμη εμπειρογνώμονα του ECDC, κάθε άλλου σχετικού οργανισμού ή οργάνου της Ένωσης ή της συμβουλευτικής επιτροπής που έχει συσταθεί δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2371.

Η αναγνώριση κατάστασης έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας σε επίπεδο Ένωσης μπορεί να ενεργοποιήσει την εφαρμογή των ακόλουθων μέτρων:

μέτρα σχετικά με τα φάρμακα και τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα βάσει του κανονισμού για την ενίσχυση του ρόλου του EMA [κανονισμός (ΕΕ) 2022/123]
μηχανισμοί για την ανάπτυξη, την προμήθεια, τη διαχείριση και τη χρήση ιατρικών αντιμέτρων, καθώς και για την παρακολούθηση τυχόν έλλειψής τους
ενεργοποίηση της υποστήριξης από το ECDC για την κινητοποίηση και τη δράση της ειδικής ομάδας της ΕΕ για την υγεία
ενεργοποίηση των ρυθμίσεων για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση πολιτικών κρίσεων της ΕΕ (IPCR).

Προτού προχωρήσει στην αναγνώριση, η Επιτροπή θα έρθει επίσης σε επαφή με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) για να του κοινοποιήσει την ανάλυσή της σχετικά με την επιδημική έξαρση και να τον ενημερώσει σχετικά με τη σχεδιαζόμενη αναγνώριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας σε επίπεδο Ένωσης.

Επιτροπή Υγειονομικής Ασφάλειας

Η Επιτροπή Υγειονομικής Ασφάλειας (EYA) συντονίζει την ταχεία αντίδραση της ΕΕ σε σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας. Αποτελεί σημαντικό φόρουμ για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα ειδικά μέτρα που λαμβάνει η κάθε χώρα και, από κοινού με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθορίζει τις δράσεις που πρέπει να αναληφθούν για την ετοιμότητα, τον σχεδιασμό, την επικοινωνία και την αντιμετώπιση κινδύνων και κρίσεων.

Η ΕΥΑ συνέρχεται τακτικά, όταν η κατάσταση το απαιτεί και κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή μιας χώρας της ΕΕ. Την προεδρία της ασκεί η Επιτροπή. Η ΕΥΑ πραγματοποιούσε εβδομαδιαίες συνεδριάσεις κατά τις περιόδους κορύφωσης της πανδημίας COVID-19.

Η ΕΥΑ συγκροτείται σε ανώτερο επίπεδο και σε επίπεδο ομάδων εργασίας. Απαρτίζεται από εκπροσώπους των υγειονομικών αρχών των χωρών της ΕΕ, ενώ οι χώρες του ΕΕΑ, οι υποψήφιες χώρες και οι δυνάμει υποψήφιες χώρες συμμετέχουν ως παρατηρητές.

Ειδικά για τις συνεδριάσεις της ΕΥΑ για την COVID-19, τρίτες χώρες όπως οι χώρες των δυτικών Βαλκανίων και η Ουκρανία καλούνταν τακτικά να συμμετάσχουν ως παρατηρητές, για την ενίσχυση της συνεργασίας.

Κάθε φορά που μια χώρα της ΕΕ σκοπεύει να λάβει μέτρα δημόσιας υγείας για την καταπολέμηση σοβαρής διασυνοριακής απειλής, οφείλει να ενημερώνει τις άλλες χώρες της ΕΕ και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τη φύση, τον σκοπό και το πεδίο εφαρμογής των μέτρων αυτών πριν από τη θέσπισή τους, εκτός εάν η ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας καθιστά αναγκαία την άμεση θέσπισή τους.

Ο κανονισμός (ΕΕ) 2022/2371 ενίσχυσε περαιτέρω τον ρόλο της ΕΥΑ, εξουσιοδοτώντας την να εκδίδει:

γνώμες και υλικό καθοδήγησης, μεταξύ άλλων σχετικά με ειδικά μέτρα αντίδρασης, ώστε να επιτυγχάνεται καλύτερος συντονισμός της αντίδρασης της ΕΕ σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας.
ανακοινώσεις και συστάσεις σχετικά με την επιτήρηση, οι οποίες απευθύνονται στα κράτη μέλη, το ECDC και την Επιτροπή.

Εκπρόσωποι των εθνικών υγειονομικών υπηρεσιών διαβουλεύονται στο πλαίσιο της ΕΥΑ και σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να συντονίσουν

τις εθνικές αντιδράσεις στις σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας, συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού πρόληψης, ετοιμότητας και αντίδρασης
την ενημέρωση του κοινού και των επαγγελματιών του τομέα της υγείας, σε καταστάσεις κινδύνου και κρίσης, η οποία δύναται να προσαρμόζεται στις εθνικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες
την έκδοση γνωμών και υλικού καθοδήγησης, μεταξύ άλλων σχετικά με ειδικά μέτρα αντίδρασης
την υποστήριξη για τις ολοκληρωμένες ρυθμίσεις της ΕΕ για την πολιτική αντιμετώπιση κρίσεων

Σε περίπτωση σοβαρής διασυνοριακής απειλής κατά της υγείας, η οποία υπερβαίνει τις εθνικές ικανότητες αντίδρασης, η πληττόμενη χώρα της ΕΕ μπορεί επίσης να ζητήσει τη βοήθεια άλλων χωρών της ΕΕ μέσω του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ένωσης.

Για περισσότερες πληροφορίες:

Επικοινωνία σε καταστάσεις κινδύνου και κρίσης

Η σαφής και αποτελεσματική ενημέρωση και επικοινωνία με το κοινό και τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας αποτελούν ουσιώδη στοιχεία για την αντιμετώπιση κρίσεων σε εθνικό επίπεδο.

Η ΕΕ στηρίζει τα κράτη μέλη όσον αφορά την ενημέρωση σχετικά με τους κινδύνους κατά τις επιδημικές εξάρσεις, αλλά δεν επιβάλλει εναρμονισμένα μηνύματα. Αντιθέτως, ρόλος της Επιτροπής είναι να διασφαλίζει τον συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών, ώστε η ενημέρωση του κοινού και των επαγγελματιών του τομέα της υγείας να είναι συνεκτική και συνεπής.

Ενίσχυση της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων στον τομέα της υγείας, μέσω κοινών προμηθειών

Μια βασική πτυχή του πλαισίου της ΕΕ για τη διαχείριση κρίσεων στον τομέα της υγείας είναι η διασφάλιση της διαθεσιμότητας ιατρικών αντιμέτρων και της πρόσβασης σε αυτά. Οι κοινές προμήθειες επιτρέπουν τη συλλογική και συντονισμένη αγορά βασικών ιατρικών εφοδίων. Ενισχύουν την ετοιμότητα αντιμετώπισης κρίσεων στον τομέα της υγείας, με τη βελτίωση της δίκαιης πρόσβασης, της διανομής και της ασφάλειας του εφοδιασμού για την ΕΕ και τις χώρες εταίρους.

Η προσέγγιση αυτή, η οποία θεσπίστηκε αρχικά μέσω της συμφωνίας κοινής προμήθειας και ενισχύθηκε πρόσφατα με άλλους μηχανισμούς για την ανάπτυξη, τη δημιουργία αποθεμάτων, τη διανομή και τη δωρεά ιατρικών αντιμέτρων, που θεσπίστηκαν σε επίπεδο Ένωσης, διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στη στήριξη του πλαισίου υγειονομικής ασφάλειας της ΕΕ και στη συμβολή στη συντονισμένη αντίδραση σε διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας.

Τεχνική ομάδα εργασίας στον τομέα των διαγνωστικών δοκιμασιών για τη νόσο COVID-19

Στο πλαίσιο της πανδημίας της COVID-19, η Επιτροπή Υγειονομικής Ασφάλειας συγκρότησε, τον Μάιο του 2021, τεχνική ομάδα εργασίας σχετικά με τις διαγνωστικές δοκιμασίες για την COVID-19, στην οποία συμμετέχουν εμπειρογνώμονες από τις 27 χώρες της ΕΕ και τη Νορβηγία, καθώς και εκπρόσωποι της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, του Κοινού Κέντρου Ερευνών και του ECDC.

Η τεχνική ομάδα εργασίας εξετάζει τις προτάσεις των χωρών της ΕΕ και των κατασκευαστών για τη συμπερίληψη ιατροτεχνολογικών προϊόντων στον ενωσιακό κοινό κατάλογο δοκιμασιών αντιγόνων για τη νόσο COVID-19. Όλες οι δοκιμασίες αντιγόνων που περιλαμβάνονται στον ενωσιακό κοινό κατάλογο είναι επιλέξιμες για την έκδοση των Ψηφιακών Πιστοποιητικών COVID της ΕΕ.
Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την τεχνική ομάδα εργασίας και τις δραστηριότητές της.