Skip to main content
Λογότυπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Public Health

Ψυχική υγεία

Η ψυχική υγεία επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η γενετική προδιάθεση, το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, οι δυσάρεστες εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, οι χρόνιες παθήσεις και η κατάχρηση αλκοόλ ή ναρκωτικών.

Ως εκ τούτου, η ψυχική υγεία και η ευεξία είναι αλληλένδετα ζητήματα που επηρεάζονται από πολιτικές και δράσεις σε διάφορους τομείς, όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η απασχόληση, η κοινωνική ένταξη και οι προσπάθειες για την αντιμετώπιση της φτώχειας.

Η σχέση αυτή είναι αμοιβαία: χωρίς επαρκή πρόληψη, υποστήριξη και θεραπεία στον τομέα της ψυχικής υγείας, αυξάνονται οι κίνδυνοι εκπαίδευσης χαμηλότερης ποιότητας και ανεργίας.

Ως ψυχικά υγιές άτομο χαρακτηρίζεται το άτομο που είναι ικανό για αυτοπραγμάτωση, αισθάνεται άνετα κατά τη διαμόρφωση σχέσεων με άλλους ανθρώπους, συμβάλλει στη ζωή της κοινότητας και είναι παραγωγικό στην εργασία. Ένα ψυχικά υγιές άτομο είναι επίσης σε θέση να ξεπερνά φυσιολογικές εντάσεις, οδυνηρές καταστάσεις και δυσκολίες της ζωής.

Ήδη πριν από την πανδημία της COVID-19, η κατάσταση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού στην Ευρώπη αποτελούσε αιτία ανησυχίας. Σε ειδικό κεφάλαιο της έκθεσης «Υγεία με μια ματιά: Ευρώπη 2018» επισημαίνεται ότι τα προβλήματα ψυχικής υγείας επηρεάζουν περίπου 84 εκατομμύρια άτομα σε ολόκληρη την ΕΕ. Εκτιμάται ότι το συνολικό κόστος της κακής ψυχικής υγείας υπερβαίνει το 4 % του ΑΕΠ (πάνω από 600 δισ. ευρώ) στις 28 χώρες της ΕΕ.

Ψυχική υγεία και COVID-19

Η πανδημία επιδείνωσε την κατάσταση προκαλώντας φόβο, απομόνωση, ανασφάλεια, απώλεια σταθερότητας και εισοδήματος, καθώς και την απώλεια αγαπημένων προσώπων.

Η έκθεση «Υγεία με μια ματιά: Ευρώπη 2020» επισημαίνει ότι η πανδημία της COVID-19 και η επακόλουθη οικονομική κρίση προκάλεσαν αυξανόμενη επιβάρυνση στην ψυχική ευημερία των πολιτών, με στοιχεία που δείχνουν υψηλότερα ποσοστά στρες, άγχους και κατάθλιψης. Οι νέοι και τα άτομα που ανήκουν σε ομάδες χαμηλότερου εισοδήματος θεωρούνται ότι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο. Οι διαταραχές στην υγειονομική περίθαλψη όσων πάσχουν από προϋπάρχουσες ψυχικές παθήσεις αποτελούν σημαντικό μέρος των αρνητικών επιπτώσεων της πανδημίας στην ψυχική υγεία.

Η πρόκληση της ψυχικής υγείας που θέτει η πανδημία COVID-19 γίνεται όλο και πιο περίπλοκη. Η ΓΔ SANTE έχει δημιουργήσει ένα ειδικό δίκτυο στην πλατφόρμα της για την πολιτική υγείας για οργανώσεις ενδιαφερόμενων μερών στον τομέα της υγείας και της κοινωνικής μέριμνας, με σκοπό την ανταλλαγή ειδικών πρακτικών και γνώσεων για την ψυχική υγεία που σχετίζονται με τη νόσο COVID-19.

Το εικονικό αυτό δίκτυο, το οποίο συντονίζεται από την οργάνωση Mental Health Europe, εστιάζει στις ανάγκες των ευάλωτων ομάδων, όπως οι άστεγοι, τα άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις και οι ηλικιωμένοι. Ο διαδικτυακός χώρος διαθέτει επίσης εικονική βιβλιοθήκη.

Στις 16 Οκτωβρίου 2020 πραγματοποιήθηκε ένα πρώτο διαδικτυακό σεμινάριο για την ανταλλαγή των αποτελεσμάτων μιας άσκησης αρχικής χαρτογράφησης, με έμφαση στις ανάγκες ψυχικής υγείας των εργαζομένων στον τομέα της υγείας.

Δράση

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται εδώ και καιρό για τη βελτίωση της ψυχικής υγείας του πληθυσμού, όπως αποδεικνύεται από την επισκόπηση των προηγούμενων δραστηριοτήτων της.

Οι εργασίες της Επιτροπής για τις μη μεταδοτικές νόσους και την ψυχική υγεία βασίζονται σε διεθνή πλαίσια πολιτικής, ιδίως στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και στους 9 παγκόσμιους προαιρετικούς στόχους που έθεσε η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας για τις μη μεταδοτικές νόσους. Οι προσπάθειες της Επιτροπής επικεντρώνονται στη στήριξη και τη συμπλήρωση των πολιτικών των χωρών της ΕΕ.

Η συντονιστική ομάδα για την προαγωγή της υγείας, την πρόληψη των ασθενειών και τη διαχείριση των μη μεταδοτικών νόσων (SGPP —μια ομάδα εμπειρογνωμόνων με εκπροσώπους των υπουργείων Υγείας των χωρών της ΕΕ) συστάθηκε επίσημα το 2018 με σκοπό να στηρίξει τα κράτη μέλη στην επίτευξη των στόχων για την υγεία που ορίζονται στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης.

Η Επιτροπή παρουσιάζει στη συντονιστική ομάδα βέλτιστες πρακτικές και προσεγγίσεις που επιλέγονται σύμφωνα με τις εθνικές και ενωσιακές προτεραιότητες. Στη συνέχεια, οι χώρες της ΕΕ δηλώνουν ποιες από αυτές τις πολιτικές ενδιαφέρονται να εφαρμόσουν ή να αναπτύξουν.

Ανοικτές, καθώς και στοχευμένες, προσκλήσεις για βέλτιστες πρακτικές δημοσιεύονται στην πύλη βέλτιστων πρακτικών. Η εν λόγω πύλη παρέχει επίσης επισκόπηση των πρακτικών που συλλέγονται και διαβιβάζονται σε δράσεις που συγχρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των προγραμμάτων για την υγεία.

Το 2018 η συντονιστική ομάδα SGPP έδωσε προτεραιότητα στην ψυχική υγεία ως τομέα εφαρμογής βέλτιστων πρακτικών. Τον Μάιο του 2019 παρουσιάστηκε μια επιλογή βέλτιστων πρακτικών σε χώρες της ΕΕ οι οποίες στη συνέχεια τις κατέταξαν ανάλογα με τον βαθμό συνάφειάς τους με τις εθνικές τους προτεραιότητες.

Διατέθηκε χρηματοδοτική στήριξη μέσω του ετήσιου προγράμματος εργασίας του προγράμματος για την υγεία για το 2020, με σκοπό τη συγχρηματοδότηση της εφαρμογής τριών πρακτικών που έλαβαν την υψηλότερη κατάταξη, και συγκεκριμένα:

  • μεταρρύθμιση του συστήματος ψυχικής υγείας με έμφαση στην ενίσχυση των υπηρεσιών με επίκεντρο τον ασθενή που παρέχονται σε επίπεδο κοινότητας, που αναπτύχθηκε στο Βέλγιο
  • πολυεπίπεδο εθνικό πρόγραμμα πρόληψης των αυτοκτονιών, που αναπτύχθηκε στην Αυστρία
  • πρόγραμμα σταδιακής παρέμβασης για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, που αναπτύχθηκε μέσω ευρωπαϊκής συνεργασίας

Το 2021 δρομολογείται πρόταση για κοινή δράση (ImpleMENTAL) για την εφαρμογή της μεταρρύθμισης του συστήματος ψυχικής υγείας και του προγράμματος πρόληψης των αυτοκτονιών. Το πρόγραμμα σταδιακής παρέμβασης για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης θα υλοποιηθεί μέσω του έργου EEAD-Best.

Οι προσπάθειες της ΕΕ στον τομέα της ψυχικής υγείας αποσκοπούν στη στήριξη συγκεκριμένων επιτόπιων δράσεων, καθώς αυτές έχουν μεγαλύτερη σημασία για τις χώρες της ΕΕ.

Σχετικές πληροφορίες

To support countries in reaching the health targets of the Sustainable Development Goals, the Commission has established a Steering Group on Health Promotion, Disease Prevention and Management of Non-Communicable Diseases (“the Steering Group”).

The Steering Group provides advice and expertise to the Commission on developing and implementing activities in the field of health promotion, disease prevention and the management of non-communicable diseases. It also fosters exchanges of relevant experience, policies and practices between the Member States.

Steering Group activities

The activities of the Steering Group are intended to facilitate the implementation of evidence-based best practices by EU countries, in order to ensure that the most up-to-date findings and knowledge are being put into practice.

The Steering Group advises the Commission in the selection of best practices and in making better use of research results to support their transfer and scaling up at the national and European level. The EU Health Programme or other financial instruments of the EU support the implementation and transfer of best practices.

As part of the process, the Commission presents to the Steering Group tested policies and approaches selected according to national and EU priorities and based on agreed-upon criteria. EU countries indicate which of these they are interested in implementing or scaling-up. The Commission launches open calls for best practices according to priorities of the SGPP. The calls can be accessed on the Best Practice Portal. The Commission then identifies the best ways to support the implementation of these policies, using all available instruments at the Commission's disposal.

The Commission may also set up sub-groups for the purpose of examining specific questions. These groups operate for a limited period of time, and on the basis of agreed mandates. They report to the Steering Group.

The Commission Decision setting up a Commission expert group "Steering Group on Health Promotion, Disease Prevention and Management of Non-Communicable Diseases” provides additional information on its role and its areas of work. The Steering Group is chaired by the Commission and the members are representatives of the Member States.

Implementation of best practices

Nutrition and Physical Activity:

Rare Diseases:

Mental Health:

Cancer:

  • EU Colorectal Cancer Screening - Implementation of guidelines within the screening programmes in Italy, Slovakia and Romania (technical support instrument)
    Related information : Health and long-term care (europa.eu)

Integrated Care:

Policy implementation

Work has been carried out in a number of areas, in particular on:

The Steering Group has already selected an initial set of policy interventions that will be implemented by multiple EU countries, and is selecting the next priority areas for the implementation of best practices. Its activities will also be linked to the ongoing work of the WHO and the OECD.

Interested parties in the field can actively participate in discussions via the Health Policy Platform, in particular the Non-Communicable Diseases Network.

Resources

The Steering Group's work will be supported by online resources on health promotion and the prevention and management of non-communicable diseases, such as: